Amfibieën:
Drilpiraterij

Fotograaf: Ivan de Bree, © www.hetdierenrijk.nl

De in Europa veel voorkomende bruine kikker Rana Temporaria draagt een lang verborgen geheim met zich mee, ondanks eeuwen van onderzoek en vele publicaties. UvA-bioloog Miguel Vences en collega's uit Spanje en Duitsland bestudeerden het voortplantingsgedrag van bruine kikkers in hooggelegen meertjes in de Pyreneeën en ontdekten een compleet nieuwe voortplantingsstrategie. Mannetjes die geen vrouwtje kunnen vinden om mee te paren plunderen en bevruchten het kikkerdril van andere paartjes.

De tot nu toe bekende voortplantingsstrategie van de bruine kikker was rechttoe rechtaan; één gelukkig mannetje grijpt zich vast op de rug van een vrouwtje en bevrucht haar eieren zodra die in het water vrijkomen. Nu blijkt dat het verhaal daarmee nog niet ten einde is.

In de bergmeren van de Pyreneeën komen vier tot tien keer zoveel mannetjes als vrouwtjes voor. Een vrouwtjes paart echter maar met één mannetje. De mannetjes die geen vrouwtje konden bemachtigen voor een paring, omarmen een kluwen kikkerdril als ware het een vrouwtje en verspreiden hun sperma over het legsel. Daarmee bevruchten ze eitjes die bij de eerste paring onbevrucht zijn gebleven. Deze voortplantingsstrategie lijkt een antwoord te zijn op de uitzonderlijk scheve verhouding tussen het aantal mannetjes en vrouwtjes. Door deze 'drilpiraterij' hebben de mannetjes een manier gevonden om zonder een vrouwtje toch hun genen door te geven aan het nageslacht. Vrouwtjes krijgen door drilpiraterij meer nakomelingen doordat een groter deel van de eitjes wordt bevrucht.

De biologen bestudeerden twee jaar lang het voortplantingsgedrag van de bruine kikker en namen monsters van de eitjes om het vaderschap vast te kunnen stellen. Doordat de kikkers in de hoog gelegen meren vanwege de koude nachttemperaturen vooral overdag paren, konden de onderzoekers hun gedrag goed observeren. Een paarrijp vrouwtje wordt omringd door zes of meer mannetjes die wedijveren om het vrouwtje op haar rug stevig vast te pakken. Deze krachtige, soms zelfs adembenemende omhelzing noemen biologen de amplexus. Zelfs als een mannetje zich stevig op de rug van een vrouwtje vastgegrepen heeft, proberen de andere mannetje de omhelzing te verbreken. De amplexus kan tot twee dagen duren, waarna het vrouwtje een kluwen eieren legt die direct bevrucht wordt door het mannetje op haar rug. Sommige mannetjes volgen het paar en proberen het legsel te bevruchten zodra ze weg zijn. Andere mannetjes zoeken het meer af naar nieuwe eitjes en bevruchten die binnen twee uur nadat ze gelegd zijn. Ook mannetjes die eerder met een vrouwtje konden paren blijken deel te nemen aan drilpiraterij.

Uit het onderzoek bleek dat tijdens de paring gemiddeld 65 tot 85% van de eitjes wordt bevrucht. Bij drilpiraterij neemt dit toe tot 90 % als de mannetjes erin slaagden de kluwen eitjes open te trekken en de binnenste eitjes te bevruchten. In één meertje bleek ruim 84% van de legsels bevrucht door meerdere mannetjes, oplopend tot wel vier verschillende mannetjes per legsel.

De drilpiraterij is in het voordeel van zowel het vrouwtje als de drilpiraat die anders niet aan voortplanting toekomt. De onderzoekers konden alleen geen voordeel opnoemen voor de eigenlijke vaders. Wel is het zo dat dankzij drilpiraterij vele mannetjes hun genen in de populatie verspreiden en dat geeft een grote genetische variatie in het nageslacht. Ondanks het ontbreken van observaties van drilpiraterij elders in Europa is het niet uit te sluiten dat dit gedrag vaker voorkomt bij de bruine kikker. In lager gelegen gebieden vindt de paring vooral 's nachts plaats en is daardoor moeilijker te observeren.

[Bron informatie: www.kennislink.nl]

 

 
Alpenwatersalamander
Boomkikker
Bruine kikker
Groene kikker
Heikikker
Kikkers  
Kleine watersalamander
Padden
Pijlgifkikkers
Stierkikker
Vuursalamander
 

Contact
Disclaimer
© Copyright