Natuur:
De Zandverstuiving

Fotograaf beide foto's: Ivan de Bree, © www.hetdierenrijk.nl

Het landschap
Het Kootwijkerzand is de grootste zandverstuiving van West-Europa. Dit prachtige landschap vormde vroeger een bedreiging voor de Veluwe, hele dorpen dreigden onder het zand te verdwijnen. De zandverstuivingen komen oorspronkelijk niet op de Veluwe voor, vroeger waren deze vlakten slechts bos. Maar vanaf het jaar 800 begon men met het in grotere mate kappen van de bomen. Op de ontgonnen grond kwamen weiden en heidevelden. Door het ontginnen van de heide ontstonden grote zandvlaktes, een zandverstuiving was geboren. Pas aan het begin van de 20e eeuw slaagde men er in om de uitbreiding van de vlaktes tegen te houden door massale aanplant van bomen.

Maar zoals het zand vroeger een bedreiging vormde voor de omliggende natuur, zo vormt die natuur nu een bedreiging voor de zandverstuiving. Langzaam groeien er mossen en grassen (zie foto) op het zand die het stuiven tegen gaan. Als hier niets tegen wordt gedaan zullen eerst heideplanten en vervolgens struiken en bomen het open landschap in een bos doen veranderen (het begin hiervan is reeds zichtbaar op de foto).

De omstandigheden op de zandverstuiving zijn vergelijkbaar met die van een woestijn. Het verschil tussen de dag- en nachttempratuur is zeer groot, kan het er overdag 60 graden Celsius worden, 's nachts vriest het er zelfs 's zomers. Er is geen water en het zand bevat nauwelijks voedingsstoffen. Zandstormen zijn geen zeldzaamheid.

Toch is er op de zandverstuiving leven. Enkele soorten grassen met veel wortels kunnen er overleven. Zodra ze onderstuiven zullen vanzelf weer boven het zand uitgroeien. Doordat de wortels het zand vasthouden kunnen ook mossen gaan groeien. In het vroege voorjaar kunnen deze met hun rode bloemetjes wat kleur geven aan het dorre landschap. Het rendiermos is een veel geziene mossoort op het Kootwijkerzand. Met name op het Wekeromse en Otterlose zand en de Eper heide komt de jeneverbes veel voor.

Dieren op de zandverstuiving
Ondanks het gebrek aan water en begroeiing komen er op de zandverstuiving vogels en insecten voor. Een veel gezien insect is de (zand)loopkever, een echte rover die kleine insecten, rupsen en wormen eet. De meeste zijn zijn zwart, maar er komen ook soorten voor die blauw, groen of purper van kleur zijn.

Net als op de heide komt ook hier een leeuwerik voor, de boomleeuwerik. Meer dan de helft van alle in Nederland voorkomende exemplaren van deze soort broedt op de Veluwe. Dit doet hij op droge zandgrond met weinig begroeiing, met een nest op de grond. De zandverstuiving leent zich hier uitstekend voor. Door zijn bruine schutkleur valt de vogel niet op, maar kom je te dicht in de buurt van het nest dat schiet hij plotseling op. De boomleeuwerik heeft een kortere staart en een groter kuifje dan de veldleeuwerik die voornamelijk op de heide leeft. Ook de zeldzame duinpieper, die niet in de duinen maar op het open stuifzand broedt.

In de schemer zijn er aan de bosrand veel meer dieren op het stuifzand te vinden, waaronder reeŽn en edelherten. Als 's ochtends het zand nog vochtig is kun je de sporen van deze dieren in het zand aantreffen.

 

 
Antarctica
Het regenwoud
Algemeen
Bedreigingen
Dieren
Functies
Flora
De Veluwe
Bos
Heide
Kaart vd Veluwe
Wildcam
Zandverstuiving
 

Contact
Disclaimer
© Copyright

Steun het protest tegen natuurwet Bleker